Przepisy żeglugowe
Najważniejsze przepisy, które musisz znać na egzaminie: uprawnienia i odpowiedzialność, prawo drogi, sygnały dźwiękowe oraz oznakowanie jednostek światłami i znakami dziennymi.
Dwa systemy przepisów: część reguł pochodzi z MPZZM (obowiązują na morzu i morskich wodach wewnętrznych), a część z przepisów żeglugowych na wodach śródlądowych. Egzamin sternika motorowodnego obejmuje oba — poniżej zaznaczamy, gdy reguła dotyczy konkretnego akwenu.
1. Uprawnienia, wiek i odpowiedzialność
Zanim wypłyniesz, musisz wiedzieć, kto i czym może kierować oraz kto odpowiada za bezpieczeństwo na pokładzie.
| Zagadnienie | Zasada |
|---|---|
| Prowadzenie bez patentu | Łodzie motorowe o mocy silnika do 10 kW |
| Wiek — sternik motorowodny (SM) | ukończone 14 lat |
| Wiek — motorowodny sternik morski (MSM) | ukończone 18 lat |
| Za bezpieczeństwo żeglugi odpowiada | kapitan (kierownik statku) |
| Kontrola i mandaty (śródlądzie) | Policja oraz inspektorzy żeglugi |
Mały statek to jednostka o długości mniejszej niż 20 metrów, która może przewozić nie więcej niż 12 osób.
2. Prawo drogi
Prawo drogi określa, kto komu ustępuje. Na wodach śródlądowych obowiązują m.in. zasady:
- Pierwszeństwo na rzece ma statek płynący w dół rzeki (z prądem) — trudniej mu hamować i manewrować.
- Wchodząc do portu, ustępujesz jednostce wychodzącej z portu.
- W sytuacji spotkania windsurfing ma pierwszeństwo przed jachtem motorowym przecinającym jego kurs.
- Od przepisów żeglugowych wolno odstąpić tylko wtedy, gdy istnieje bezpośrednie niebezpieczeństwo — dla uniknięcia wypadku.
3. Sygnały dźwiękowe
Sygnały dźwiękowe informują o manewrze lub ostrzegają. Krótki dźwięk trwa ok. 1 sekundy, długi — ok. 4 sekund. Sygnały manewrowe (kurs w prawo/lewo, maszyny wstecz) są wspólne dla morza i śródlądzia; pozostałe pozycje w tabeli pochodzą z przepisów śródlądowych.
| Sygnał | Znaczenie |
|---|---|
| • (jeden krótki) | Zmieniam kurs w prawo |
| • • (dwa krótkie) | Zmieniam kurs w lewo |
| • • • (trzy krótkie) | Moje maszyny pracują wstecz |
| • • • • (cztery krótkie) | Nie mogę manewrować |
| ▬ (jeden długi) | Uwaga |
| co najmniej sześć krótkich | Niebezpieczeństwo zderzenia |
| seria podwójnych krótkich | Człowiek za burtą |
| krótki–długi–krótki–krótki | Zatrzymajcie natychmiast wasz statek |
Sygnał wzywania pomocy alfabetem Morse'a to S.O.S. ( ··· ▬▬▬ ··· ).
4. Światła nawigacyjne
W nocy i przy ograniczonej widoczności jednostki pokazują światła pozwalające określić ich pozycję i kurs. Kolory i sektory poniżej są zgodne z MPZZM (morze i morskie wody wewnętrzne).
Kolory świateł
- Lewa burta — światło czerwone.
- Prawa burta — światło zielone.
- Światło masztowe i rufowe — białe.
- Statek na kotwicy — białe widoczne dookoła widnokręgu.
| Światło | Sektor świecenia |
|---|---|
| Burtowe (każde) | 112,5° |
| Masztowe | 225° |
| Rufowe | 135° |
Zasady szczególne:
- Statek o napędzie mechanicznym do 50 m na morzu pokazuje światła: masztowe, rufowe i burtowe.
- Drugie światło masztowe niesie statek o długości 50 m i więcej.
- Mały statek poniżej 7 m i prędkości poniżej 10 km/h może w nocy pokazywać jedno białe światło widoczne dookoła widnokręgu.
5. Oznakowanie jednostek — światła i znaki dzienne
Statki wykonujące szczególne czynności pokazują dodatkowe światła (w nocy) lub znaki dzienne — czarne kule, stożki i walce (w dzień). Poniższe oznakowanie pochodzi z MPZZM (morze); na śródlądziu obowiązują przepisy żeglugowe — przykładem jest prom na uwięzi w ostatnim wierszu. Najczęstsze na egzaminie:
| Rodzaj statku | Znak dzienny | Światła dookólne |
|---|---|---|
| Utracił zdolność manewrowania | dwie czarne kule | dwa czerwone (jedno nad drugim) |
| O ograniczonej zdolności manewrowej | kula – podwójny stożek – kula (pionowo) | czerwone–białe–czerwone |
| Zajęty połowem | dwa stożki złączone wierzchołkami | — |
| Trałujący | — | zielone nad białym |
| Ograniczony swym zanurzeniem | czarny walec | trzy czerwone w pionie |
| Holowany | żółta kula | — |
| Prom na uwięzi (rzeka) | — | zielone nad białym, dookólne |
Wskazówka egzaminacyjna: dwie czarne kule = brak manewrowości, a kule rozdzielone podwójnym stożkiem = ograniczona zdolność manewrowa. Łatwo je pomylić.
6. Sygnały wzywania pomocy
Sternik powinien rozpoznawać sygnały wzywania pomocy — i umieć je nadać:
- S.O.S. alfabetem Morse'a ( ··· ▬▬▬ ··· ).
- Flagi N nad C (Międzynarodowy Kod Sygnałowy).
- Powolne zataczanie kręgów uniesionymi i opuszczanymi ramionami (lub przedmiotem).
- Ciągły sygnał dźwiękowy lub powtarzane sześć krótkich dźwięków.
Zobacz też
Nawigacja śródlądowa →Szlak żeglowny, znaki żeglugowe, oznakowanie mostów i śluz oraz planowanie trasy.
Sprawdź swoją wiedzę z przepisów
Rozwiąż pytania egzaminacyjne z kategorii Przepisy i sprawdź, czy znasz prawo drogi, sygnały i oznakowanie jednostek.
Rozwiąż test z przepisów